Ik zocht naar houvast, een nieuwe richting, en viel terug op de aarde zelf. De oudst vastgelegde kennisbehoefte van de mens is een antwoord op de vragen ‘waar ben ik?’ en ‘welke tijd is het?’ Vragen waarop de Babyloniërs en de oude Egyptenaren al een rudimentair antwoord hadden. Zesduizend jaar later staan ons daarvoor landkaarten, navigatiesystemen, computers, horloges, atoomklokken en mobiele telefoons ter beschikking, maar aan de vraagstelling is niets veranderd.

Ik draaide mijn globes rond en bestudeerde het lijnenstelsel waarin de aarde was onderverdeeld. Omdat hij precies halverwege de polen is gelegen, vormt de evenaar de onbetwiste natuurlijke referentie voor breedtegraden. Bij lengtegraden ligt dat anders: de standaardmeridiaan van noord naar zuid kan in principe overal worden getrokken. Niet alleen de geografische plaatsbepaling met behulp van coördinaten, maar ook het tijdzonesysteem is gebaseerd op deze nulmeridiaan, die daarmee  een prominente weerspiegeling vormt van de menselijke behoefte aan ordening.

De mondiale aanvaarding van Greenwich als bakermat van de universele nulmeridiaan kreeg gestalte in 1884 tijdens een conferentie in Washington. Het zou een van de meest succesvolle verdragen uit de menselijke geschiedenis worden: alle landen ter wereld houden zich eraan. De Greenwich-meridiaan is permanent in het dagelijks leven aanwezig, al is niet iedereen die op zijn horloge of op het scherm van zijn autonavigatiesysteem kijkt zich daarvan bewust.

De nulmeridiaan loopt voor twee derde deel over water, hij doorkruist de continenten Europa, Afrika en Antarctica, en slechts acht landen: Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje, Algerije, Mali, Burkina Faso,Togo en Ghana. Ik raakte in de ban van deze universele onzichtbare lijn en begon landkaarten te verzamelen van de landen waar hij doorheen liep. Alleen kaarten waarop lengte- en breedtegraden waren aangegeven kwamen in aanmerking voor mijn verzameling, waardoor ik soms was aangewezen op minder goede uitgaven of verouderde drukken. Elke nieuwe aanwinst spreidde ik uit op de grond en ik markeerde de nullijn met een gele flluorescerende stift. Om ze makkelijk op volgorde te kunnen leggen, voorzag ik alle kaarten van een etiket dat de breedtegraden aangaf waartussen het afgebeelde gebied lag.

Maandenlang raadpleegde ik de kaarten en op een bepaalde manier ging ik van de geel gemarkeerde lengtegraad houden: hij bood structuur. Langzaam maar zeker rijpte het idee de nulmeridiaan helemaal af te reizen. Toen mijn besluit vaststond, kocht ik een global positioning system-ontvanger (gps) ter grootte van een mobiele telefoon, en een batterijloze zaklamp annex telefoonlader die met een slinger kon worden opgeladen. Handig voor in de woestijn.

Omdat ik vooral geïnteresseerd was in gebieden waar mensen wonen, mocht ik de zeeën en de polen overslaan. Ik reisde van noord naar zuid en zou dus beginnen in Tunstall, een dorp in het Engelse graafschap Yorkshire, het noordelijkste punt waar de meridiaan land ‘raakt’. Ik hoopte zoveel mogelijk dorpen en steden te bereiken die op de nulmeridiaan lagen en waar ik steeds op zoek zou gaan naar het absolute nulpunt: een lengtegraad van nul graden, nul minuten en nul seconden. Dat kon een afgelegen boerderij zijn, een raamkozijnenfabriek, een snackbar in een troosteloze voorstad, of een open riool in een sloppenwijk. Ik wist van tevoren niet wie ik onderweg zou ontmoeten en wat mij te wachten stond, maar steeds zou ik me kunnen vastklampen aan die ene onzichtbare lijn.

Op een regenachtige zomerdag vertrok ik uiteindelijk per veerboot naar Engeland. In de haven van Kingston-Upon-Hull ging ik van boord en liep in de stromende regen langs een asfaltweg die aan weerszijden was omgeven door muren van opgestapelde containers. De horizon opende zich pas weer op het kruispunt van twee snelwegen waar de bus zou vertrekken. Er was geen weg meer terug, ik was een man van middelbare leeftijd met een rugzak en een onzichtbare lijn als houvast.